Divan-ı Hümayun

Orhan Gazi devrinde (1326-1359) ilk teşkilatının oluştuğu ve Fatih Sultan Mehmed döneminde (1451-1481) müessese haline geldiği kabul edilen Divan/Divan-ı Hümayun Osmanlı imparatorluğunda belli bir döneme kadar Padişahın başkanlığında içtima eden ve Sadrazam, Şeyhülislam ve Kazasker gibi yüksek salahiyetlerle memur edilmiş devlet erkânının katıldığı, devlet işlerinin istişare usulüyle görüldüğü ve ayrıca halktan gelen müracaat dilekçelerinin meclis ve bir nevi yüksek mahkeme vazifesi de gören bir devlet kurumudur. Osmanlı tebaasının emniyet ve asayişinin sağlanması ve payitaht ile taşra vilayetleri arasındaki ilişkileri dengeyi bozmadan tanzim etmek, Divan-ı Hümayun’ un icraatları arasındadır. Ayrıca Devletin iç ve dış siyasetinin belirlenmesi, devletin vergi ve para politikasının belirlenmesi ve tımar sisteminin kapsamındaki özel mülk toprakların statülerinin belirlenmesi yine Divan-ı Hümayun’ ün işlevleri arasında yer alır. Divan-ı Hümayun en mükemmel dönemine Kanuni Sultan Süleyman’la kavuşmuştur. XVII. yüzyıldan itibaren sadrazamların kendi köşklerine yaptıkları divanın önem kazanması ve divan bürokrasisinin reisülküttablığa bağlı kısımları burada faaliyet göstermeye başlamasıyla Divan-ı Hümayun zaman içinde önemini yitirmeye başlamıştır. Tarih süreçler ilerledikçe Osmanlı’nın yıkılış döneminde sahip olduğu ehemmiyeti yitirmiştir.

Divan Gündem Maddesi

I. Selim Dönemi Osmanlı Safevi Devleti Siyasi İlişkileri